CLIMATE CHANGE : Article Inziahsiak-a ka Submit


-Ngurthansangi Pa
 

Climate Change chu eng nge?
'Climate Change' kan tih chuan, 'Sik leh sa inthlakthleng chungchang; khawvel pumpui emaw, khawi hmun emaw laia danglamna lo awm thin; tunhma kum engemawzat kalta atanga lo awm tawh leh, tunhnaia awm sawina a ni', ti ila kan sawisual awm love. He thil hi khawvel nihphung a nihve rualin, a awmtirtu pakhat chu Mihringte hi kan ni. Climate change chungchangah hian thil tamtak kan hriatchian ngai a awm a. Chutih rualin, hetianga mumal nei lotaka kan sik leh sa a lo danglam thut thut thin nachhan te leh a tihkiandan turte pawh a awm teuh awm e.

Sik leh Sa hi engvanga danglam thin nge a nih?
Sik leh Sa hi kan awmna Leiin Ni a helna kawng a zirte, Ni atanga radiation lochhuak avang te, Tlang awmdan azir te hian a danglam thin a. Tuifinriata tui a lo k^m a, vur khalte a lo tui hian a danglam thin..

Mihringte hian khawl lian tak tak kan bun atangin thil kan siamchhuak thin a. Entirnan: Cement siamchhuahna te hian Sik leh Sa danglam nan hian th<k takin awmzia a nei a. Tin, Mihringten  thing leh mau kan suat te pawh hian nasa takin Sik leh Sa a tidanglam thin bawk.

Sik leh Sa inthlak danglam hian pawina engnge a neih?
Sik leh Sa inthlak danglam hian pawina sawis>n loh a awmthei awm e. Chung zingah chuan tlemt> han tarlang ila:

a. Kan awmna Lei a tawk chauhva boruak nuam taka tuamtu Ozone te chu pawpin, khawlum a zual tial tial a, chu chuan Sik leh Sa inthlak danglamna a rawn thlen thin.

b. Khawlum avangin khawvel hmartawp leh chhimtawpa Vur tlangte chu rawn tuiralin, luite a lian a.

c. Ruah a sur nghek nghek a, hmun tamtakah chhiatna namen lo a thleng thin.

d. Lir a nghing a, chu chuan chhiatna a thlen nasa hle.

e. Hmun tamtakah ram a kang a. Ramsa te mai bakah, thing leh mau a lo kang riral ta fo.

f. Khawvawt lutuk tuar lovin hmun tamtakin mihringin kan thihphah thin.

Sik leh Sa inthlak danglam.. Kan do thei em?
Sik leh sa inthlak danglam hi mihringte hian kan theih ang tawkin kan lo dol>t ve thei. Thingphun uar te, ramngaw siambelh te, boruak tha lo siamchhuak thei khawl tihtlem te leh, kan mamawh bak Leilung hausakna lak loh hian nasa takin Sik leh sa inthlak danglam nasa lutuk ta hi hei aia a nasat zual loh nan kan lo titlemin, kan lo dol>t ve thei a ni.

Sik leh sa inthlak danglam thut thut thin hian Mihringte derthawng takin min khawsaktir thin a. An theih anga chutiang hun kan pumpelh theihnana chuan ei leh in lo chhekkhawl lawkte, In leh lo hmun/ram leilung nghet tha laia din te, taksa hrisel taka kan enkawlte mai bakah, midangte pawh chutianga inbuatsaih lawk tur hrilhhriat leh ngen a tulin ka hria. Eng hunah pawh ruah rawn sur nghekthei, tam tla thutthei, khawvawt leh lum lutuk thei, natna hri lenvak theihna Khawvela kan awm chhung hian, mahni leh kan chhungte bakah; kan khawtlang leh ram hi chutiang hun atan chuan kan lo chhanchhuak thei dawn a ni.

Sik leh sa danglam zual zel tur hi i lo do let ve ang u.

Post a Comment

Previous Post Next Post