Saturday, April 3, 2010

Khawvel Ram Hrang Hrangte Pawisa hming Lo chhuah dan


Pawisa thir (Coin) leh Sum leh Pai (Money) awmna ramah hian thil engkim mai hian hming putchhan tamtak a awm a. Chung zinga tlemte chu i han tarlang teh ang:
Money: Roman ho hunlai khan Juno chu thil hlauhawm thlengtur lo hriattir lawk thintu Pathian a ni a. Roman ho chuan A hnena lawmthu sawi nan rimtui a hnenah an hlan thin a. An pawisa leh rosum venghimtu- ah an ngai a ni. Chuvang chuanJuno Moneta an ti a. Moneta tih hi Latin thumal Moneo tih atanga lokal niin ‘Money‘ kan tih hi a lochhuak ta a ni.
Coin: Latin thumal Cuneus atanga lokal a ni.
Dollar: Bohemia atanga a hming hi lochhuak a ni. Silver laihchhuahna hmunJoachimsthaler- ah a awm a.  Hetih hunlai hian ‘Thaler‘ tia hriat a ni. A hnudeuhvah a lamdan ang hian ‘Dollar‘ an ti zui ta.
Dime: Latin thumal Decimus Sawmna tih atanga lokal a ni.
Cent: French thumal Cent Zakhat/Za atanga lokal a ni. Latin thumal chuan ‘Centum‘ tih a ni a. Cent 100 hian Dollar 1 a tlukah an ngai.
Pound: English pawisa hi Latin thumal Pondo atanga lokal a ni a. Rihzawng tehfung atan hman a ni. A lampum diktak chu ‘Libra Pondo‘ emaw ‘A pound by Weight‘ emaw a ni. Hemi a nih avang hian rihzawng tehna lamtawiah pawh ‘lb‘ kan neih!!
Peso / Libra: Spanish ho pawisa Peso leh Italian ho pawisa Libra te pawh hi rihzawng tehfung atan hman a nibawk thin.
Franc: Latin thumal Francorum Rex atanga lokal a ni.
Sol: Peru pawisa hming a ni. Spanish tawnga Ni sawina a ni a. Incas of Peru khan Ni hi Pathian biakin a biak thin nghe nghe kha!!
Crown/ Sovereign/ Krone/ Krown/ Krona/ Corona: Ram hrang hrangah an hmang. An hmanchhan ber chu an Lallukhum inkhumtir thin ramte an nih hlawm avangin hman a nih dawn chuan chung an Lalte chuan phalna an pek phawt a ngai a. An Lalte zahna lantir nan chuan pawisa hmingah an hmang thin.
Balboa: Panama chuan Balboa hi an Pawisa hming atan an hmang a. Chu chu hmun daidarhtu (Explorer) Balboa hriatrengnan an tih a ni.
Bolivar: Venezuela, khawvela hmeichhe hmeltha thlanchhuah tawh ho zinga thawh hnem pawl tak Venezuela hian Bolivar chu an ram pasaltha hmingthang hriatreng nan an hmang bawk.

Friday, April 2, 2010

Pawngsual hi

Hman kum kalta atang khan Tisa chakna hmansual leh hurna lam hawia midangte tana harsatna siam hi khawvel pumpui ah a lar hle a. Mizoramah ngei pawh kan hmelhriat zia chu sawi tam a ngai lovang!! Hemi hian a huamzau hle a. Chung zingah chuan Pawngsual te, vantlang hmaa ualau taka mipat hmeichhiatna hman te baka, midang te mipat hmeichhiatna hmanglai bihthlak te a ni.

Pawngsual hi hetiang lamah hi chuan a lar ber a, Mizoramah pawh kan buapui ber a ni. India ramah hian nitin Pawngsual tuar an pung zel a. Heihi a chhan ber nia lang chu khawvel nunphung a lo danglam chho zel a, chu chuan mahni induhkhawp lohna alo thlen nasa zual a, mahni nupuite pawh iaina hun a lo herchhuah pui ta niin a lang. Pawngsualtu tuarna rapthlak zia hi hriatpui an ngei hle. An zahna an tuarchhuak zo lova, mahni intihhlumah an tlak fo thin. Thenkhat erawh chu mahni inhmuhhniamna an nei a, khawtlangah an inhmang tui lova, mahni in an awm chawt phah a, an tan khawvel hi a thim a ni.

Pawngsual kan tih hian- mipa tupawhin a ma nupui pawmlai a nih loh chuan tupawh hetiang hian a pawngsual thei:

  • a. Kum tlinglo, kum 16 tling lo chu a ma duhthu ngei pawh nise, a mutpui chuan pawngsual a ni.
  • b.Hmeichhe duhlo chung a mutpui in, hei hian Nawhchizuar pawh nise a huam.
  • c. Hmeichhia chu a vau emaw, a thlem emaw a nih a, a mutpui chuan.
  • d. Mipa- in a serh hmeichhe serh chhungah thun vek kherlo mahse, pawngsual anga ngaih thei a ni. Mipa in a chi hmeichhe serh chhungah titla lo mahse, pawngsual anga chhiar theih a ni.

Pawngsual hi chhan hrang hrang vang a ni thei a:
        1) Mipat hmeichhiatna lama tuihal vang:

Pawngsual tu chuan hemi a neih avang hian nuam ti tak leh thuhnu pawh dawn lovin mi a pawngsual thin. Thiamloh chang tur diktak, misual a ni.

        2) Rilru dikloh vang:
An thiltihah an inchhir chawk a, an rilru a tih tur nia an hriat ang an tih mai thin avangin, Doctor enkawlna an mamawh a ni.